მიწის რეგისტრაცია და საერთო სარგებლობის გზა — სასამართლო პრაქტიკა

მესაკუთრეები დავობდნენ მომიჯნავე ნაკვეთების ისეთ რეგისტრაციებზე, რომლებშიც მათი მტკიცებით საერთო სარგებლობის გზა მოექცა. ძველი აქტები, საკადასტრო ნახაზები და ექსპერტიზა მოგვიანო ჩანაწერებსა და ფაქტობრივ მდგომარეობას არ ემთხვეოდა.

2023 წლის 29 მარტს სასამართლომ სარჩელი ნაწილობრივ დააკმაყოფილა, გზის ნაწილში სადავო რეგისტრაციები საკითხის საბოლოოდ გადაწყვეტის გარეშე გააუქმა და სააგენტოს ახალი ადმინისტრაციული აქტების გამოცემა დაავალა, არსებითი გარემოებების გამოკვლევის შემდეგ.

ციფრული საკადასტრო საზღვარი ყოველთვის ვერ წყვეტს ისტორიულად სადავო მისასვლელი გზის საკითხს. ერთად უნდა შეფასდეს უფლების საბუთები, საარქივო ნახაზები, ექსპერტიზა და ფაქტობრივი მდგომარეობა; ექსპერტის დასკვნა შესაფასებელი მტკიცებულებაა და არა ავტომატური შედეგი.

საქმე აჩვენებს, რატომ სცდება პრობლემა მხოლოდ იმას, დღეს სად გადის ხაზი ელექტრონულ საკადასტრო რუკაზე. მისასვლელი გზა შეიძლება ჩანდეს ძველ განაწილების აქტებში, აზომვით დოკუმენტებსა და საერთო სარგებლობის ისტორიაში, რომლებიც თანამედროვე რეგისტრაციას უნდა შეუჯერდეს. არგუმენტმა უნდა დაასახელოს ურთიერთსაწინააღმდეგო დოკუმენტები, განმარტოს თითოეულის მტკიცებითი მნიშვნელობა და ერთმანეთისგან გამიჯნოს საკუთრება და გზით სარგებლობის უფლება. რეგისტრაციის გაუქმება და ადმინისტრაციული ორგანოსთვის ხელახალი გამოკვლევის დავალება მოსარჩელის სასურველი საზღვრის ავტომატურ რეგისტრაციას არ ნიშნავს. ეს განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია ქონების შეძენამდე: წვდომა როგორც უფლებრივად, ისე ფაქტობრივად უნდა იყოს დადასტურებული.

ნაკვეთის შეძენამდე ან განვითარებამდე მოიპოვეთ საკუთრების ისტორია, არქივის აზომვები და მოქმედი საკადასტრო მონაცემები; წინააღმდეგობის არსებობისას სამართლებრივი გზის შერჩევამდე შეამოწმეთ საზღვრები.

მეზობელი, რომელიც ამტკიცებს, რომ რეგისტრირებული ნაკვეთი მისასვლელ გზას ფარავს, მხოლოდ თანამედროვე რუკაზე სხვა ხაზის გავლებით ვერ შემოიფარგლება: შეიძლება საჭირო იყოს საარქივო განაწილების აქტები, აზომვები, გზით სარგებლობის მონაცემები და თითოეული რეგისტრაციის საფუძველი. რეგისტრირებულ მესაკუთრეს კი შეუძლია დაეყრდნოს საკუთრების დოკუმენტებს და შეედავოს გზის მდებარეობასა და უფლებრივ სტატუსს. მხოლოდ ერთი რუკის უპირატესად მიჩნევა ასეთ წინააღმდეგობას ვერ წყვეტს. საჭიროა, ორგანომ ან სასამართლომ ახსნას, რატომ არის კონკრეტული მტკიცებულება სანდო და რა სამართლებრივი შედეგი მოსდევს მას. ძველი ფიზიკური გასასვლელი ავტომატურად არ ნიშნავს საკუთრებას ან სერვიტუტს.