საგადასახადო ორგანოს მიერ ოპერაციის კვალიფიკაციის შეცვლა

საგადასახადო ორგანომ კომპანიისა და სახელმწიფოს შორის ქონების გადაცემის ოპერაციები სხვა სახის, გაცვლის გარიგებად შეაფასა და გადასახადი დაარიცხა. დავის საგანი იყო, შეესაბამებოდა თუ არა ეს კვალიფიკაცია იმ დროისთვის მოქმედ სამართლებრივ რეჟიმს.

სასამართლომ განმარტა, რომ მხოლოდ დაბეგვრისთვის ხელსაყრელი სხვა ფორმის არჩევა საკმარისი არ არის. შეაფასა გარიგებების სამართლებრივი შინაარსი, ისტორიული საკანონმდებლო ჩარჩო და ფორმასა და შინაარსს შორის შეუსაბამობის მტკიცებულებები. ამ კონკრეტულ საქმეში სადავო საგადასახადო აქტები ბათილად იქნა ცნობილი.

შეაგროვეთ ხელშეკრულებები, ქონების განკარგვის აქტები, აღრიცხვის მონაცემები, შემოწმების დასკვნა და საგადასახადო მოთხოვნა. დაადგინეთ კონკრეტული საგადასახადო პერიოდი და ნორმის რედაქცია; გამიჯნეთ ფორმა, ეკონომიკური შინაარსი და დარიცხვის მტკიცებულებები.

სასამართლომ შეაფასა, შეეძლო თუ არა საგადასახადო ორგანოს კანონიერად გაფორმებული ქონებრივი ოპერაციების სხვა ეკონომიკურ გარიგებად მიჩნევა. განმსაზღვრელი განსხვავებაა რეალურად განხორციელებული ოპერაციის შინაარსის გამოკვლევასა და იმ ოპერაციის მიკუთვნებას შორის, რომელსაც შესაბამის დროს მოქმედი სამართლებრივი რეჟიმი არ ითვალისწინებდა. გადამხდელმა უნდა აღადგინოს ქრონოლოგია, მათ შორის თითოეული გადაცემის დროს მოქმედი ნორმები. დაბალი საგადასახადო შედეგი ან უჩვეულო სტრუქტურა თავისთავად არ ამტკიცებს მოჩვენებითობას. ეს არ გამორიცხავს კანონით დასაშვებ ანტიბოროტად გამოყენების კონტროლს, მაგრამ საჭიროა შესაბამისი ფაქტები და სამართლებრივი საფუძველი. 2018 წლის გადაწყვეტილება ახალ დავაში უნდა შეედაროს დღევანდელ 73-ე მუხლსა და შემდგომ ცვლილებებს.

საქმე შეეხება საგადასახადო კოდექსის 73-ე მუხლის მე-9 ნაწილის გამოყენებას კონკრეტული დროისა და ფაქტების ფარგლებში. თანამედროვე დავისთვის უნდა შემოწმდეს მოქმედი კონსოლიდირებული ტექსტი, საგადასახადო რისკის საწინააღმდეგო წესები და შემდგომი პრაქტიკა; გადაწყვეტილება არ გამორიცხავს კანონიერ გადაკვალიფიცირებას სხვა შემთხვევებში.

დავუშვათ, ორგანო ამტკიცებს, რომ ორი დოკუმენტურად გაფორმებული ქონებრივი გადაცემა სინამდვილეში ერთ გაცვლით ოპერაციას წარმოადგენდა. გადამხდელმა უნდა დაადგინოს თითოეული გარიგების მხარე, ქონება, სანაცვლო შესრულება, საკუთრების გადასვლის დრო და შესაბამის თარიღზე მოქმედი ნორმა. საჭიროა კითხვა: რეალურად რა ეკონომიკური გაცვლა განხორციელდა და იყო თუ არა ორგანოს მიერ დასახელებული ალტერნატიული გარიგება მაშინ კანონით გათვალისწინებული. ოპერაციის შინაარსის შემოწმების უფლებამოსილება მნიშვნელოვანი ინსტრუმენტია, მაგრამ მას სჭირდება დადგენილი ფაქტები და სათანადო სამართლებრივი საფუძველი. მცდარია როგორც ყველა გადასახადის დამზოგავი სტრუქტურის ავტომატურად ბოროტად მიჩნევა, ისე ყველა ფორმალური ხელშეკრულების დაუკითხავად მიღება.